Ivan Van De Cloot: ‘Fundamentele twijfel vind ik een heel belangrijk goed’

Overzicht

Vraaggesprek

Door: Sander Carollo

Ivan Van De Cloot: ‘Fundamentele twijfel vind ik een heel belangrijk goed’

Doorbraak dook in de boekenkast van Ivan Van De Cloot, hoofdeconoom van denktank Itinera.

Ivan Van De Cloot leest al vijftien jaar geen fictie meer, uitgezonderd Animal farm van George Orwell, dat hij net herlezen heeft. ‘Ik heb in mijn boek Roekeloos nogal wat quotes van Orwell verwerkt. Wat ik aan hem apprecieer is zijn opmerkzaamheid om zowel totalitaire tendensen van links als van rechts te detecteren vooraleer anderen het zagen.’ Zelf is Van De Cloot ook alert voor de verblinding van anderen. Een van zijn basisthema’s als econoom is de overmoed van de mens, zoals beschreven in zijn boek Roekeloos – over banken en politiek.

Vroeger hield Van De Cloot zich graag bezig met ‘recreatieve wiskunde’, maar voor de Doorbraak-lezer koos hij enkele boeken uit die toegankelijker zijn om te bespreken.

The Strategy of Conflict van Thomas C. Schelling

‘Veel mensen hebben een eng beeld van economie. Bij dit boek zullen velen hun ogen openen. Ik vind Schelling de meest originele moderne econoom. Ooit heb ik aan hem een column gewijd om uit te leggen hoe hij zelfs een bijdrage heeft geleverd aan een van de grootste prestaties ooit: het vermijden van een nucleair conflict. Helaas is hij onlangs overleden (op 13 december 2016, S.C.)’

Leviathan 2.0: Inventing Modern Statehood van Charles S. Maier

‘Cruciale lectuur gezien de huidige spanning tussen de natiestaat, democratie en globalisering. Die drie zouden niet samengaan, dat is het zogenaamde trilemma. Vandaag zijn we in een Europees project beland waarin we democratie en globalisering omarmen, maar dan eindigt de soevereiniteit van de natiestaat. Dat laatste is net heel fundamenteel. Als je globalisering of economische integratie nastreeft met andere landen én je wil je democratie handhaven, dan moet je de democratie naar een hoger niveau tillen en dat betekent het einde van de natiestaat. Ik vind dat daar te lichtzinnig is over heengegaan. We zullen zien wat de toekomst uitwijst, maar ik denk dat dit verhaal in de problemen komt. In de angst omtrent het veiligheidsverhaal vinden mensen ook dat het Europese niveau hen niet kan beschermen.’

The Invisible Hand?: How Market Economies have Emerged and Declined Since AD 500 van Bas van Bavel

‘In het Itinera-boek De Verlichting uit evenwicht ga ik in op een aantal casussen en van Bavel heeft daar ook heel wat origineel onderzoek over gevoerd. Zijn boek gaat over het ontstaan van economische welvaart. Ik had laatst in Trio op radio Klara het genoegen om met de auteur een uur in gesprek te gaan (hier te beluisteren, S.C.). Verrijkend, want door met auteurs in debat te gaan wordt hun lectuur levendiger. Hij neemt nogal deterministisch onder meer Irak, Italië en de Nederlanden als casus. We kennen dezelfde gevallen en hij heeft daar nog wat origineels aan toegevoegd. Zijn analyse is wel eerder marxistisch.’

‘Zelf vind ik zijn boek heel waardevol omdat ik het lees als een waarschuwing: wat leert de geschiedenis ons over hoe we onze maatschappij in gevaar kunnen brengen? Er kunnen namelijk monopolies ontstaan die de politiek manipuleren en op die manier het systeem naar zich toetrekken. Over Nederland schrijft van Bavel dat op een bepaald moment het kapitaal niet meer ging naar de industrie, de nijverheid en de handel maar naar speculatie in vastgoed en in zeepbellen zoals obligaties van de overheid.’

‘Ik zie in dit boek ook de visie van Joseph Schumpeter, waar ik me bij aansluit. Hij vond het kapitalisme een heel sterke motor van vooruitgang, maar door dit te koppelen aan een democratie kunnen mensen hun stem benutten om andermans geld uit te geven. En dan krijg je een moral hazard probleem: waarom zou je nog inspanningen doen als we kunnen teren op andermans inspanningen? Dit is de paradox in onze maatschappij: wij hebben publieke goederen zoals de sociale zekerheid nodig, maar dan is er the tragedy of the commons: hoe zorg je ervoor dat iedereen in voldoende mate daaraan bijdraagt?’

The Roads to Modernity: The British, French, and American Enlightenments van Gertrude Himmelfarb

‘Dit boek is een goede introductie voor wie onvoldoende vertrouwd is met Adam Smith en Edmund Burke. Ik vind het overigens bizar dat filosofen in ons land altijd op de Franse verlichting gefocust zijn en de Schotse en Amerikaanse verwaarlozen.’

‘De Franse is sterk gericht op de maakbaarheid van de maatschappij op basis van de rede. De Schotse en Britse verlichtingsdenkers waren net heel beducht voor de overmoed van de mens. Zij gingen veel dieper nadenken over de menselijke natuur en dan gaat het meer over de deugden en beperkingen van de mens in plaats van louter de rede. Zoals Blaise Pascal zei: “Je mag van de mens geen engel maken, want dan wordt hij een beest.”’

Inventing the Individual: The Origins of Western Liberalism van Larry Siedentop

‘Hierin kom je tot inzicht hoelang het geduurd heeft vooraleer die fundamentele verlichtingswaarden bij ons tot ontwikkeling zijn gekomen, dat zijn processen van honderden jaren. Ik denk daarom dat het overmoedig kan zijn om te zeggen dat de verlichting van de islam op enkele jaren zal lukken.’

De vrolijke wijsheid van Alexander Roose

‘Ik kocht zoveel jaar geleden de Essais van Michel de Montaigne in het Frans toen ik nog veel werk in de originele taal las. Daarna kocht ik de Nederlandse vertaling. Nu ben ik blij dat ik via Roose een laagdrempelig boek kan lezen dat wel past in mijn tijdsbesteding. Vastgeprikt op mijn Twitterprofiel staat ook een citaat van de Montaigne: “Zich niet opwinden over de onzin in zijn bijzijn, want het is onbeschaafd stelling te nemen tegen alles waar men niet mee eens is”. Fundamentele twijfel vind ik een heel belangrijk goed. In de Montaigne zit ook veel twijfel en menselijke tekortkomingen.

 

 Foto: (c) Reporters

Twitter:
Afdrukken:
E-mail:

Vindt u dit artikel informatief? Misschien is het dan ook een goed idee om ons te steunen. Klik hier

Alle artikels van Sander Carollo

Alle artikels in de categorie vraaggesprek